Dende o 1 de decembro de 2025, está en vigor o Regulamento (UE) 2023/2411, que crea por primeira vez un sistema europeo específico para protexer as Indicacións Xeográficas (IX) de produtos artesanais e industriais. Trátase dun avance histórico que recoñece o valor cultural, económico e territorial da artesanía, equiparándoa ao nivel de protección do que xa gozan alimentos e bebidas como o viño, o queixo ou o aceite con denominación de orixe.
Este novo marco legal é especialmente relevante para autónomos, obradoiros artesáns e pequenas empresas, que agora contarán cun instrumento europeo capaz de recoñecer e blindar a calidade diferencial dos seus produtos fronte a imitacións, usos indebidos e falsificacións.
Que é unha Indicación Xeográfica?
A Indicación Xeográfica é un selo que acredita que un produto posúe unhas características, renome ou calidade directamente vinculadas ao territorio onde se produce. Ata o de agora, este sistema aplicábase só ao sector agroalimentario, pero o novo regulamento esténdeo a:
- Produtos artesanais: encaixe, cerámica, coiro, tecelaxe, artesanía do metal, vidro soprado, etc.
- Produtos industriais tradicionais: manufacturas cun proceso ou técnica ligada a un territorio.
Un exemplo galego sería o encaixe de Camariñas, cuxa elaboración manual, tradición e prestixio están intimamente relacionados coa súa contorna. Co novo sistema, produtos deste tipo poderán solicitar unha protección oficial europea.
Que condicións deben cumprir os produtos?
Para rexistrarse como IX, os produtos deben:
- Ser orixinarios dunha zona xeográfica claramente definida.
- Ter unha calidade ou renome atribuíble ao territorio.
- Realizar polo menos unha fase da produción na zona indicada.
Isto significa que tanto o saber facer artesanal como o vínculo co territorio pasan a ser activos protexidos a nivel europeo.
O proceso para obter esta protección combina unha revisión nacional coa validación final da EUIPO, o organismo europeo encargado de valorar se o produto realmente representa o territorio que reivindica. Só aqueles que poidan demostrar unha relación auténtica, unha técnica propia e unha parte da produción no lugar de orixe poderán rexistrarse como Indicación Xeográfica. Pero para moitos produtores artesanais ou industriais, este sistema suporá unha oportunidade única para reforzar a súa marca e acceder a un mercado onde a autenticidade é cada vez máis valorada.
A vantaxe para autónomos e pemes é clara: unha maior defensa fronte a copias, un recoñecemento oficial da súa calidade e un impulso á comercialización dentro e fóra de España. A protección europea pode converterse nun elemento clave para xeracións que levan décadas mantendo vivo un oficio e que, agora, contan cun respaldo legal á altura do seu traballo.
Galicia, cun tecido artesanal diverso e un amplo patrimonio de manufacturas tradicionais, pode atopar neste novo marco unha vía para fortalecer sectores que combinan tradición, innovación e economía local. A Unión Europea non só recoñece produtos, recoñece historias e, moitas delas comezan en talleres, vilas e comarcas que agora teñen a oportunidade de reivindicar o seu valor cun selo oficial.
Dispor dun acompañamento profesional, como o que ofrece a Oficina Económica de Galicia, pode resultar determinante para unha implantación exitosa. Aproveita o asesoramento especializado e os recursos gratuítos ao teu alcance para fortalecer o teu proxecto empresarial.
